Architekt cieni. Rządzić, nie będąc u władzy

Nie będę o tym, bo już inni byli to zrobili, dlaczego Trzaskowski przegrał. W większości byli słuszni, choć zasadniczo mylni. Bo owszem, przegrał. Ale zdobył 10 milionów, a to wynik więcej niż przyzwoity. Różnica jednego procenta to nie nokaut, tylko rysa na wyniku. Nie jest wcale oczywiste, że gdyby wypadł lepiej na debacie albo gdyby jego kampanią nie zarządzała osoba o kwalifikacjach z „Dzień Dobry TVN”, to rezultat byłby inny. To zbyt prosta interpretacja. Świat i polityka – tak nie działają.

Przyjrzyjmy się fenomenowi rzeczywistego przeciwnika Trzaskowskiego. Pochylmy się nad tym unikatem na skalę światową – człowiekiem, który nie startuje, nie kandyduje, nie zabiega… a i tak rządzi wszystkim i wygrywa. Tym który rozegrał Trzaskowskiego.

• Fenomen trwania

Ów nie goni za pieniędzmi, nie celebruje luksusu, nie potrzebuje aprobaty mediów. Nie ma dzieci. Nie ma żony. Nie jeździ do Toskanii. Nie biega, nie pływa, nie gra w golfa. Jego potrawą nie są ośmiorniczki. Przeciwnik ten jest jak polityczna wieczność od Wałęsy do Nawrockiego – nieprzerwana obecność. Nie kandydował, nie wygrywał, nie miał teki – ale trwa. Rządy się zmieniają, on zostaje. Partie się dzielą, on scala.

Każdy inny lider zużywa się z biegiem lat. On zyskuje: jak czerwone wino, tylko bez uśmiechu. Im dłużej trwa, tym bardziej staje się „oczywistością polityczną”. Jak krzyż na ścianie szkoły – nikt nie wie, kto go powiesił, ale lepiej nie zdejmować. Nie ma Facebooka. Nie prowadzi kampanii jak inni. Nie udziela wywiadów, które coś wyjaśniają. Jego czystość intencji pozostaje zawsze nietknięta. Sprawiedliwym zatem jest, że osiąga polityczne wpływy i sukcesy (w swoim własnym rozumieniu ale przecież nie tylko).

Marzenia bywają różne, ale pragnienie zostania “emerytowanym zbawcą narodu” to już ekstraklasa. Wymaga psychiki ze stali, ego wielkości Śniardw, poczucia absolutnej wyjątkowości i nieposkromionej żądzy zapisania się w historii – i to jeszcze za życia.

On nie jest cynikiem w stylu Orbána czy Berlusconiego. On naprawdę może wierzyć, że robi dobrze. Nawet jeśli używa złych metod, to cel jest wyższy: naród — silny, katolicki, z godnością. On kocha Polskę, ale nienawidzi Polaków w ich faktycznej postaci — rozedrganych, liberalnych, pijących sojowe latte i głosujących na Hołownię. On wie, że Demokracja to chaos – więc trzeba ją „obudować” strukturą moralną. Stąd już krok do faktycznego despotyzmu, który ów reprezentuje i tu pojawia się problem: Czy bardziej przeraża nas despota cyniczny, czy despota ideowy? Bo cynik da się przekupić. A ideowiec – nie cofnie się przed niczym, jeśli uwierzy, że „tak trzeba”.

• Hodowca prezydentów

Ten „szeregowy poseł” ma takie doświadczenie kadrowe, że mógłby prowadzić własną szkołę tresury elit. Przyjrzyjmy się jego osiągnięciom — bo lista nazwisk, które zawdzięczają mu wszystko, jest dłuższa niż kolejka po posady w spółkach Skarbu Państwa.

Lech Kaczyński – brat pomnikowy. Największy i najbardziej osobisty projekt kadrowy wypromowany z zaplecza opozycji do: ministra sprawiedliwości (2000), – prezydenta Warszawy (2002), – prezydenta RP (2005). Po śmierci zrobił z niego figury sakralne: bohatera, ofiary, wzorca polskości.

Andrzej Duda – prezydent znikąd, wbrew logice partyjnej i zdrowemu rozsądkowi. Pozbawiony własnego zaplecza.

Beata Szydło – premier przejściowy. Wypromowana jako „ludowa matka narodu”. Słuchała, milczała, awansowała do Parlamentu Europejskiego.

Mateusz Morawiecki – bankier koronny. Mówi po angielsku, wygląda na Europejczyka. Świetny do zdjęć, średni w zarządzaniu.

Kolejni namiestnicy to: Zbyszek – mściwy pomazaniec, chciał zostać następcą. Wciąż w grze, ale bez klucza do szafki. Błaszczak – człowiek karton. Trwa, oddycha, nie mówi nic sam z siebie. Mebel rządowy. Julia – odkrycie towarzyskie. Z Trybunału zrobiła kiosk z decyzjami na życzenie. Bez paragonu. Antoni – minister UFO. Obecnie senator senior. Zna prawdę o Smoleńsku, Putinie i masonerii. Czarnek – ksiądz cywilny. Obajtek – wójt koncernu. Joachim – sierżant dyscypliny. No i nie zapomnijmy powoli zapominanego, tego tam, „Jacka z PC”. Minister prawdy w TVP. Kiedy przestał być potrzebny – wysłany do Banku Światowego. W nagrodę? Sam nie wie. Dodajmy jeszcze Elżbietę Witek, Ryszarda Terleckiego, Marka Kuchcińskiego – figury porządku sejmowego. Pełnią funkcje zaufania i porządku, nie mając samodzielnej politycznej osobowości. A w końcu Prezes zrobił sobie Karola – Prezydenta 3.0.

• Korona z plastiku, która trzyma Polskę w żelaznym chwycie

Od czasu, gdy Polska przestała być monarchią, nie było w tym kraju człowieka, którego nieformalna, a jednak absolutnie rzeczywista władza, sięgałaby tak głęboko i szeroko jak władza Prezesa. Dla porównania: Władimir Putin musi zamykać przeciwników w łagrach, Viktor Orbán musi majstrować przy konstytucji i podporządkowywać sobie sądy, ale Prezes? On po prostu dzwoni. Telefon od Prezesa to nie jest komunikat. To wydarzenie ontologiczne. Świat się dzieli na to, co było przed telefonem i to, co po nim.

Nie musi krzyczeć. Nie musi grozić. Nie musi nawet się przedstawiać. Samo „Prezes prosi o rozmowę” działa jak wyrok sądu ostatecznego, który nie podlega apelacji. To jest władza feudalna w systemie parlamentarnym, egzekucja nie przez instytucje, tylko przez gest, spojrzenie, telefoniczny befehl.

Dla porządku: nie, Prezes nie jest Hitlerem. Ale mechanizm działania jego władzy – ten bezpośredni, pozakonstytucyjny, oparty na lojalności i strachu – nosi wyraźne cechy rozkazu wodzowskiego. Prezes nie pisze ustaw. Ustawy piszą się same, bo ktoś przeczuwa, że „może tak by chciał”. Prezes nie ustala kadencji. One się dzieją, bo „był sygnał”. Prezes nie zarządza budżetem, ale kto nie dostanie dotacji – ten wie, dlaczego.

Tak wyglądał ustrój jednego człowieka, który nigdy nie musiał ubrać korony, bo cały kraj nauczył się klękać, zanim jeszcze wszedł do pokoju. Skutki tej „władzy przez telefon” są opłakane.

• Sukces jednostki, klęska państwa

Bo o ile personalne sukcesy Prezesa są niepodważalne (prezydentów, premierów, prezesów i figurantów ustawia z taką łatwością, z jaką przeciętny Polak przestawia krzesła na działce), o tyle efekty dla kraju — realne, mierzalne, długofalowe — pozostały katastrofalne.

Trzeba to przypomnieć: Pseudo-reformy Ziobry doprowadziły do paraliżu systemu sprawiedliwości. Polska została wykluczona z europejskiego systemu wzajemnego uznawania wyroków. Sędziowie ścigani dyscyplinarnie za niezależność — jak w Białorusi, tylko z kotylionem. Polska z pozycji lidera Europy Środkowo-Wschodniej spadła do roli chorego człowieka UE. Zamrożone miliardy z KPO przez brak praworządności. Retoryka oblężonej twierdzy: Bruksela jako nowa Moskwa, tylko bez czołgów.

Szkoły zamieniły się w ideologiczne szklarnie dla konserwatywnych pomidorów. Podsycanie nienawiści: przeciw LGBT, przeciw kobietom, przeciw „elitom”. Język wojny kulturowej jako język narodowy. Paranoja smoleńska jako dogmat państwowy. Rozdawnictwo bez reform: 500+, 13. i 14. emerytura, dodatki, dopłaty, bony — bez żadnego planu inwestycyjnego czy modernizacyjnego.

Zadłużenie państwa poza kontrolą: kreatywna księgowość, fundusze pozabudżetowe, równoległe budżety.

Upadek przedsiębiorczości: presja fiskalna, skomplikowany system podatkowy, nieprzewidywalność przepisów, upolitycznienie gospodarki. Centralne planowanie a la PRL 2.0: państwo jako największy pracodawca, największy właściciel, największy beneficjent — i największy bałaganiarz.

• Kołowrót władzy

To nie nastąpi ponownie? Mówicie, że przyszło nowe, bo od dwóch lat rządzi Koalicja Obywatelska? Rzeczywiście? PiS właśnie wygrał kolejne wybory prezydenckie – i to nie przypadkiem. Przypomnijmy: w wyborach parlamentarnych w 2023 roku to PiS zdobył najwięcej głosów. I gdyby nie brak zdolności koalicyjnej, nadal by rządził. To nie wyborcy odsunęli PiS od władzy – zrobiła to arytmetyka sejmowa. A Morawiecki przecież złożył projekt rządu. Nie zapominajmy, kto tu czuje się właścicielem państwa.

Minęły dwa lata. I co pokazują wybory prezydenckie? Że rządząca koalicja nie ma większościowej legitymacji społecznej. Prezes nie ma władzy, ale ma większe poparcie niż ci, którzy tę władzę sprawują. To właśnie dlatego znów mówi o rekonstrukcji rządu, nowych koalicjantach, a może nawet przedterminowych wyborach. On czuje krew. Czuje moment. Powrót PiS-u do władzy jest realny. I nie będzie inny – będzie dokładnie taki sam jak ten, który znamy z owych ośmiu lat.

Ba, może być nawet brutalniejszy. Tym razem z poczuciem triumfu: „Oddaliśmy władzę, opozycja nie sprostała. Teraz możemy pozwolić sobie na więcej.” I pozwolą.

• Scenariusz fantastyczno-kaczyzmologiczny

PiS wraca do władzy, na czele nowy-stary premier – Morawiecki, może Brudziński, może Błaszczak, może kot w garniturze – wszystko jedno. Prezes znowu dzwoni, kraj znowu zastyga.

A potem się zaczyna. „Dziś o 4:37 polskiego czasu, rosyjski dron naruszył naszą przestrzeń powietrzną nad Wawrem. Nie możemy tego tolerować.” Rząd ogłasza stan nadzwyczajny. Mobilizacja. Polska sama rusza na wschód. Macron dzwoni, Trump apeluje, NATO podnosi brwi.

 „To nie my wychodzimy z Unii. To Unia wychodzi z Polski.” Nowy premier ogłasza „tymczasowe zawieszenie traktatów unijnych na terytorium RP”.

Delegalizacja nieprzychylnych nastrojów. „Nie możemy tolerować negatywnych emocji wobec państwa polskiego.”- projekt nowelizacji kodeksu karnego.

Następnie zniesiemy trójpodział władzy. Jest „zbyt francuski”. Nowy ustrój: Seniorokracja Narodowo-Katolicka z elementami preromantyzmu. Marsze równości organizowane tylko w lesie i za zgodą biskupa.

• Absurdistan: Nowy porządek świata

To nie jest już parodia. To nie jest nawet pastisz. To, co widzimy — to realna, pełzająca przyszłość, która wcale nie nadchodzi, tylko już tu jest. Od jedenastu lat nonsens jest w natarciu, a głupota tryumfuje – na całego, bezwstydnie, z uśmiechem i fanfarami. I co najgorsze: absurd ma większość. Nie dlatego, że większość jest zła. Tylko dlatego, że większość nauczyła się żyć w absurdzie, jak w przeciągającym się śnie, gdzie wszystko jest trochę głupie, trochę straszne, ale jakoś działa. Bo przecież działa, prawda? Węgiel jest? 800+ jest? Emerytury są? No to o co wam chodzi?

I tak się właśnie buduje nowy porządek świata – na gruzach sensu, logiki i odpowiedzialności. Nie ma mechanizmów, żeby to zatrzymać. Jesteśmy bezradni. Każdy mechanizm już został wyśmiany, zlekceważony albo wymieniony na swój odpowiednik.
Tu już nie chodzi o politykę. Tu chodzi o klimat cywilizacyjny. To moment, w którym głupota nie jest wypadkiem, tylko systemem. W którym nonsens nie jest błędem, tylko strategią.

W którym rozsądek nie przegrywa, bo się spóźnił – ale dlatego, że nie jest zabawny. Absurd nie musi się już tłumaczyć. On ma większość. I wygląda na to, że na razie nie zamierza jej oddać.