MEIN KAMPF Koszerny Bestseller Führera

Prezydent Duda obwieścił odrodzenie polskiej narodowej czcionki drukarskiej, a właściwie jej zmartwychwstanie. Czcionka nazywa się “BRYGADA 1918”. Zaprojektowana została w 1928 roku. Potem nikt jej nie używał, bo komuniści chcieli mówić cyrylicą. A od 2018 “BRYGADA 1918” jest naczelną czcionką, co ma pod sobą wszystkie inne kroje pisma z obowiązkiem używania jej przez Kancelarię Prezydenta, komisariaty i izby wytrzeźwień. Przy okazji narzuca się bardzo podobna historia.

• W ATMOSFERZE NARODZIN BOGA

18 grudnia 1940. Monachium. Lowenbrau Keller. Wigilia w gronie nazistowskiej wierchuszki. Himmler, Goebbels, Funk i inni spijają słodki nektar zwycięstwa z kielicha “Fall Gelb”. Anglia upokorzona, Norwegia zdobyta, Mussolini, niczym rasowy ogier, przeskakuje przez greckie płotki. Euforia. Niemcy, panowie Europy, szykują się do podboju świata. Hitler, nadnadczłowiek, uśmiecha się złowieszczo. Rok 1941 zapowiada się jeszcze lepiej. Nazizm w rozkwicie. Hitleryzm tryumfuje.

Osiem metrów choinki. Bombki ze swastyką, z obliczem Führera, w kształcie bomb spadających na Warszawę i Londyn. “Sieg Heil!” dźwięczy z błyszczących ozdób. Żelazne Krzyże, zdobyte pod Liege, Narwikiem i Kockiem, migoczą w blasku świec. Hitler i jego świta fałszują “Stille Nacht”. Pod stołem baraszkują małe “gebelsiątka”. Nazistowska sielanka.

Nagle Hess, starający się odzyskać łaskę wodza, odciąga Hitlera na stronę. Przedstawia mu niejakiego Waxlera, postać równie wyrazista, co księgowy w urzędzie skarbowym. Półgodzinna rozmowa. Hitler zmienia się w schabowego w synagodze. W powietrzu czuć swąd spalenizny. “Szszszszszszajse!” – syczy wściekły Führer. Co takiego powiedział mu Waxler?

• CZTERY NAZISTOWSKIE GŁOWY

Fundamenty hitleryzmu drżą. Nazajutrz do Obersalzberga zjeżdża się sztab kryzysowy: Max Amann, człowiek, który wymyślił tytuł “Mein Kampf”, Adolf Müller, wydawca “Völkischer Beobachter” i Goebbels, minister propagandy. Bormann, cień Führera, również obecny. Czy Hess, już wtedy knujący z Brytyjczykami, brał udział w naradzie? Tego nie wiadomo. Pewne jest jedno: księgowe słowa uderzyły w Führerbunker niczym pocisk molotowa.

Hitler, niczym wściekły byk, rozpoczyna naradę od ryku: – Jak kurwa mogliście do tego dopuścić!? Obrady trwają dwa, może trzy dni. Atmosfera gęstnieje. Co takiego wstrząsnęło Fűhrerem? Czyżby księgowe słowa okazały się bardziej niszczycielskie, niż cała Luftwaffe?

• LITERNICTWO W SŁUŻBIE SYSTEMU

Hitler, jak zwykle, sam sobie winien. W 1934, na Reichsparteitag w Norymberdze, wygłosił płomienne przemówienie, w którym przewidział, że za sto lat Europa będzie mówić po niemiecku. Kluczem do tej lingwistycznej utopii miała być “gotycka czcionka” fraktura – najbardziej niemiecka z niemieckich, dana Niemcom od Boga, jak twierdził poeta Cäsar Flaischlen. Cóż, proroctwa bywają zgubne, zwłaszcza te oparte na czcionkach.

Hitler, uwiedziony urokiem gotyku, uczynił frakturę oficjalną czcionką III Rzeszy. Berlińskie Muzeum Druku, wystawą “Niemiecka Czcionka” z 1934 roku, utorowało drogę dla dominacji gotyckiego kroju. Od tego momentu fraktura zdobiła nagłówki oficjalnych dokumentów i gazet, a produkcja maszyn do pisania z tym krojem ruszyła pełną parą.

• FRAKTURA PONAD WSZYSTKO

Fraktura wszędzie. Na znaczkach, banknotach, monetach, odznaczeniach, szyldach. Nawet “Mein Kampf”, za którego milion trzysta tysięcy egzemplarzy Hitler zainkasował siedem milionów reichsmarek (za tę kwotę można było wyprodukować 23 czołgi Tygrys), wydrukowano frakturą. Nazistowskie szaleństwo sięgało zenitu. Czcionka, niczym święty Graal, miała przemienić Niemcy w jednolite lingwistyczne imperium.

Problem, który zepsuł Hitlerowi wigilię, był prosty: fraktura wcale nie była taka niemiecka. W XV wieku Niemcy, zajęci kiszeniem kapusty, noszeniem tyrolskich portek i jodłowaniem, byli w większości analfabetami. Pisać umieli głównie kupcy, bo interesów bez księgowości się nie robi. A pisanie piórem maczanym w atramencie to nie była bułka z masłem. Średniowieczni skrybowie pisali , niczym maszyny.

Hieronymus Andreae, XVI-wieczny niemiecki typograf, uważany jest za ojca fraktury. Inspiracją dla niego były, o ironio, żydowskie dokumenty handlowe. Co ciekawe, sama litera, jako znak dźwięku, to semicki wynalazek, ściśle związany z hebrajskim. Rzymianie podkradli alfabet Żydom, a Gutenberg, z kolei, podchwycił od nich frakturę, stosując ją w pierwszych wydaniach Biblii.

Hitler drżał o swój wizerunek. Okazało się, że “odżydzenie” Niemiec wymagałoby spalenia wszystkich jego dzieł (co, biorąc pod uwagę nazistowskie doświadczenie w tej dziedzinie, byłoby dziecinnie proste), przetopienia czcionek maszyn do pisania i zamknięcia drukarni. Tragiczne przeżycia Führera podczas wigilii 1940 roku pozostałyby tajemnicą, gdyby nie Martin Bormann, jego osobisty sekretarz. Rozesłał on do ministerstw i instytucji Rzeszy okólnik o następującej treści: